Projekcja inflacji NBP jest warunkowym scenariuszem, a nie obietnicą przyszłego odczytu. Jej wykres wachlarzowy pokazuje medianową ścieżkę centralną oraz zakres możliwych odchyleń. W projekcji z lipca 2025 r. centralna ścieżka inflacji CPI wynosiła średnio 3,9% w 2025 r., 3,1% w 2026 r. i 2,4% w 2027 r.
Jak czytać projekcję inflacji NBP?
Najpierw trzeba sprawdzić, czego dotyczy liczba na wykresie. W raporcie o inflacji NBP wartości dla CPI są podawane jako średnioroczne zmiany rok do roku, a nie jako konkretny odczyt w jednym miesiącu. Dlatego zapis 3,1% dla 2026 r. oznacza centralny scenariusz średniej inflacji w całym roku, nie gwarantowany wynik grudniowego wskaźnika.
Linia centralna to mediana rozkładu możliwych wyników. Według definicji Ankiety Makroekonomicznej NBP mediana jest wartością, dla której równie prawdopodobne jest wystąpienie wyniku niższego i wyższego; odpowiada 50. centylowi. Nie należy więc czytać jej jako najbardziej pewnego odczytu ani jako deklaracji, że inflacja dokładnie osiągnie wskazany poziom.
Praktyczna interpretacja wygląda tak: projekcja inflacji NBP wskazuje, jaki scenariusz powstaje przy określonych założeniach dotyczących gospodarki, polityki pieniężnej i danych wejściowych. Jeżeli później zmienią się ceny energii, popyt lub stopy procentowe, rzeczywista ścieżka może odsunąć się od mediany. Zrozumienie relacji między inflacją i stopami procentowymi pomaga ocenić, dlaczego taki odczyt ma znaczenie dla kredytobiorców i oszczędzających.
Co oznacza wykres wachlarzowy?
Wykres wachlarzowy nie pokazuje jednej prognozy, lecz rozkład prawdopodobnych przyszłych wartości. W środku znajduje się ścieżka centralna, a kolejne pasma pokazują, jak szeroki jest zakres niepewności. Im szerszy wachlarz, tym większa niepewność co do odchylenia inflacji od scenariusza centralnego.
Na wykresie można spotkać przedziały prawdopodobieństwa 30%, 60% i 90%. Najszerszy przedział 90% obejmuje wartości od 5. do 95. centyla. Oznacza to, że prawdopodobieństwo wyniku poniżej dolnej granicy wynosi 5%, a prawdopodobieństwo wyniku powyżej górnej granicy również wynosi 5%.
Węższe pasmo oznacza mniejszą niepewność statystyczną, natomiast szeroki wachlarz sygnalizuje większe ryzyko odchylenia inflacji od scenariusza centralnego. Odczytuj więc jednocześnie trzy elementy: rok na osi poziomej, poziom mediany oraz szerokość pasma. Sama linia centralna bez przedziału może dawać zbyt kategoryczny obraz przyszłości.
Ważna jest także miara. CPI obejmuje koszyk cen konsumpcyjnych, natomiast inflacja bazowa służy do obserwowania presji po wyłączeniu wybranych, bardziej zmiennych składników. Nie należy utożsamiać tych wskaźników ani przenosić wartości z jednego wykresu na drugi.
Założenia projekcji
Każda projekcja jest warunkowa, ponieważ powstaje przy określonych założeniach. Dobrym przykładem jest projekcja przygotowana w marcu 2025 r. Zakładała niezmienione stopy procentowe NBP, w tym stopę referencyjną na poziomie 5,75%. Wykorzystano w niej dane dostępne do 27 lutego 2025 r.
Data odcięcia ma znaczenie diagnostyczne. Informacje opublikowane po 27 lutego 2025 r. nie mogły zmienić tamtej projekcji, choć mogły wpłynąć na późniejsze decyzje lub kolejne raporty. Dlatego porównując dwa raporty o inflacji, trzeba sprawdzić nie tylko samą liczbę, lecz także moment przygotowania scenariusza i przyjęte warunki finansowe.
Różnicę między projekcjami widać w porównaniu marcowego i lipcowego raportu z 2025 r. W marcu centralna ścieżka CPI wynosiła 4,9% dla 2025 r., 3,4% dla 2026 r. i 2,5% dla 2027 r. W lipcu było to odpowiednio 3,9%, 3,1% i 2,4%. Zmiana nie oznacza, że wcześniejszy raport był „błędem”; oznacza aktualizację scenariusza po uwzględnieniu nowych danych i założeń.
Projekcja inflacji i PKB jest jedną z przesłanek, na podstawie których Rada Polityki Pieniężnej podejmuje decyzje dotyczące stóp procentowych NBP. Nie jest jednak automatycznym mechanizmem: sama wartość mediany nie przesądza o decyzji RPP. Więcej informacji przedstawia artykuł o realnej stopie procentowej.
Projekcja a cel inflacyjny NBP
Cel inflacyjny NBP wynosi 2,5%, a przedział odchyleń to ±1 punkt procentowy, czyli zakres od 1,5% do 3,5%. Ten przedział jest punktem odniesienia dla polityki pieniężnej, ale nie stanowi gwarantowanego korytarza, w którym inflacja musi znajdować się w każdym miesiącu lub każdym roku.
Na tym tle lipcowa projekcja z 2025 r. wskazywała 3,9% średniorocznej inflacji CPI w 2025 r., a więc powyżej górnej granicy przedziału celu. Dla 2026 r. przewidywała 3,1%, czyli wartość mieszczącą się w przedziale 1,5–3,5%. Dla 2027 r. wskazywała 2,4%, blisko celu 2,5%.
| Raport | Rok | Inflacja CPI — projekcja centralna (% r/r) | PKB — projekcja centralna (% r/r) |
|---|---|---|---|
| Lipiec 2025 | 2025 | 3,9% | 3,6% |
| Lipiec 2025 | 2026 | 3,1% | 3,1% |
| Lipiec 2025 | 2027 | 2,4% | 2,5% |
| Marzec 2025 | 2025 | 4,9% | 3,7% |
| Marzec 2025 | 2026 | 3,4% | 2,9% |
| Marzec 2025 | 2027 | 2,5% | 2,3% |
Wartości są średniorocznymi zmianami rok do roku. Ścieżka centralna jest medianowym scenariuszem warunkowym, a nie gwarantowanym wynikiem.
Porównanie z celem nie odpowiada samo w sobie na pytanie, co stanie się z ratą kredytu albo oprocentowaniem lokaty. Do oceny konkretnej umowy potrzebne są jej warunki, aktualne dane oraz ryzyko zmiany stóp. Więcej informacji przedstawia artykuł o odsetkach maksymalnych.
Jak często publikowana jest projekcja?
Projekcje są publikowane w ramach Raportu o inflacji. Potwierdzone raporty z 2025 r. obejmują wydania marcowe i lipcowe, a materiały NBP odnoszą się także do cyklu listopadowego. Przed wykorzystaniem konkretnej wartości należy sprawdzić aktualny kalendarz publikacji NBP, ponieważ terminy i zakres raportów mogą się zmieniać.
Nie należy przedstawiać danych z lipca 2025 r. jako obowiązujących po tej dacie bez sprawdzenia nowszego raportu. Przy czytaniu aktualnego wydania najważniejsze są: data publikacji, okres prognozy, miara inflacji, data odcięcia danych oraz założenia dotyczące stóp procentowych.
Projekcja NBP nie jest poradą inwestycyjną ani gwarancją przyszłej inflacji; przy decyzjach kredytowych i finansowych należy uwzględniać także aktualne dane, warunki umowy oraz ryzyko zmiany stóp procentowych.
Najczęstsze pytania
Jak czytać projekcję inflacji NBP?
Najpierw odczytaj okres, miarę inflacji i założenia. Następnie potraktuj linię centralną jako medianę możliwych wyników, a szerokość wachlarza jako informację o niepewności. Nie interpretuj jej jako gwarantowanego odczytu.
Co oznacza wykres wachlarzowy?
Pokazuje rozkład prawdopodobnych przyszłych wartości. Węższe pasma oznaczają mniejszą niepewność, a szersze — większe ryzyko odchylenia od ścieżki centralnej.
Jak często NBP publikuje projekcję?
Projekcje są publikowane w ramach Raportu o inflacji. Przed publikacją należy sprawdzić aktualny kalendarz NBP, ponieważ terminy i zakres raportów mogą się zmieniać.
Źródła
- Raport o inflacji – lipiec 2025 r. — Narodowy Bank Polski, 2025, identyfikator: Raport o inflacji – lipiec 2025 r.
- Raport o inflacji – marzec 2025 r. — Narodowy Bank Polski, 2025, identyfikator: Raport o inflacji – marzec 2025 r.
- Ankieta Makroekonomiczna NBP — Narodowy Bank Polski, 2026, identyfikator: Definicje prognozy centralnej i przedziału prawdopodobieństwa.
Tekst został utworzony przy pomocy sztucznej inteligencji (modeli językowych).
Czy ten poradnik był pomocny? Oceń go:
Ten artykuł nie ma jeszcze ocen.
