Rozliczenie straty w PIT-38 obejmuje wyłącznie dochody z tego samego źródła przychodów. Stratę kapitałową można odliczać przez 5 kolejnych lat podatkowych: zasadniczo do 50% pierwotnej straty w każdym roku albo jednorazowo do 5 000 000 zł w jednym z tych lat. Niewykorzystana część pozostaje do rozliczenia w ramach tego okresu.
Czym jest strata rozliczana w PIT-38
Strata podatkowa powstaje wtedy, gdy koszty uzyskania przychodów przewyższają przychody z danego źródła. W przypadku PIT-38 chodzi o rozliczenia związane z kapitałami pieniężnymi, między innymi odpłatnym zbyciem papierów wartościowych, pożyczonych papierów wartościowych, pochodnych instrumentów finansowych, udziałów lub akcji.
Formularz PIT-38 obejmuje także umorzenie, odkupienie lub wykupienie tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych. Oznacza to, że strata giełdowa PIT nie dotyczy wyłącznie sprzedaży akcji. Może wynikać również z innych transakcji kapitałowych objętych tym zeznaniem.
Rozliczenie straty PIT nie działa jak ogólna ulga pomniejszająca dowolny dochód podatnika. Strata jest przypisana do konkretnego źródła przychodów i tylko w jego ramach może zostać wykorzystana. Zasada ta ma znaczenie także przy planowaniu inwestycji. Informacje o różnych formach lokowania kapitału, takich jak obligacje, IKE, IKZE, PPK, fundusze i ETF, można uporządkować w materiale o oszczędzaniu i inwestowaniu, ale samo odliczenie zależy od kwalifikacji przychodu do właściwego źródła.
Dochody z kapitałów pieniężnych objęte PIT-38 są opodatkowane stawką 19%. Odliczenie straty kapitałowej zmniejsza dochód podlegający opodatkowaniu, ale nie może prowadzić do swobodnego łączenia dochodów z różnych kategorii. Z tego powodu przed wpisaniem straty trzeba ustalić, czy przychód został rozliczony w PIT-38 i należy do tego samego źródła. Więcej informacji znajduje się w materiale podatek Belki od inwestycji.
Przez ile lat można rozliczać stratę giełdową
Stratę z danego roku można odliczać w najbliższych kolejno po sobie następujących 5 latach podatkowych. Okres zaczyna się po roku, w którym powstała strata. Nie jest to więc możliwość bezterminowa: po upływie pięcioletniego okresu niewykorzystana część przepada.
Podatnik nie musi odliczać straty w pierwszym możliwym roku. Może wybrać rok odliczenia w ramach 5 kolejnych lat, o ile w wybranym roku osiągnął dochód z tego samego źródła oraz zachował ustawowy limit. W praktyce oznacza to konieczność kontrolowania zarówno roku powstania straty, jak i każdego roku, w którym była częściowo wykorzystywana.
Sam upływ czasu nie wystarcza do rozliczenia straty. W konkretnym roku odliczenie nie może przewyższyć dochodu osiągniętego w tym roku. Jeżeli dochód jest niższy niż przysługujący limit, można odliczyć tylko kwotę mieszczącą się w tym dochodzie. Niewykorzystana część może pozostać do rozliczenia w pozostałych latach pięcioletniego okresu, z zachowaniem właściwych ograniczeń.
Najważniejsze terminy można ująć w trzech punktach:
- strata pochodzi z konkretnego roku podatkowego;
- odliczenie jest możliwe przez 5 kolejnych lat podatkowych;
- po zakończeniu tego okresu niewykorzystana część nie przechodzi dalej.
Ile straty można odliczyć w jednym roku
W standardowym wariancie odliczenie straty w każdym z 5 lat nie może przekroczyć 50% jej pierwotnej wysokości. Limit liczy się od pierwotnej straty, a nie od kwoty pozostałej po wcześniejszych odliczeniach. Dodatkowo w danym roku odliczenie nie może być wyższe od osiągniętego dochodu.
| Wariant | Maksymalne odliczenie w jednym roku | Okres wykorzystania | Zasada dla pozostałej straty |
|---|---|---|---|
| Rozliczenie przez kolejne lata | 50% pierwotnej straty w każdym roku | 5 kolejnych lat podatkowych | Niewykorzystana część pozostaje do rozliczenia w ramach tego samego pięcioletniego okresu |
| Odliczenie jednorazowe | Do 5 000 000 zł w jednym roku | Jeden z 5 kolejnych lat podatkowych | Pozostałą część można rozliczać w pozostałych latach, zasadniczo do 50% pierwotnej straty w każdym z nich |
Limity dotyczą straty z tego samego źródła przychodów. Odliczenie nie może przewyższyć dochodu osiągniętego w danym roku. Kwoty podano w złotych.
Wybór wariantu zależy od wysokości dochodu dostępnego do rozliczenia w kolejnych latach. Przy rozłożeniu straty na lata obowiązuje limit 50% pierwotnej straty w każdym roku. Alternatywnie można wykorzystać jednorazowy limit, ale tylko w wysokości nieprzekraczającej 5 000 000 zł i tylko w jednym z 5 kolejnych lat.
Nie należy utożsamiać limitu rocznego z kwotą, którą zawsze można wpisać w zeznaniu. Jeśli dochód w danym roku jest niższy, odliczenie zostaje ograniczone do tego dochodu. Rozliczenie straty PIT powinno więc uwzględniać jednocześnie pierwotną wysokość straty, wykorzystane limity i bieżący dochód.
Jak działa odliczenie jednorazowe
Odliczenie jednorazowe pozwala rozliczyć do 5 000 000 zł straty w jednym z 5 kolejnych lat podatkowych. Jest to wariant alternatywny wobec rozkładania odliczenia na kolejne lata z limitem 50% pierwotnej straty w każdym roku. Nie oznacza jednak, że cała strata zawsze zostanie rozliczona w jednym zeznaniu.
Jeżeli jednorazowo odliczono mniej niż całą stratę, pozostałą część można rozliczać w pozostałych latach pięcioletniego okresu. W każdym z tych lat limit wynosi 50% pierwotnej straty. Niezależnie od limitu jednorazowego trzeba także sprawdzić, czy w wybranym roku istnieje wystarczający dochód z tego samego źródła.
Odliczenie jednorazowe może być wykorzystane w dowolnym jednym z 5 kolejnych lat, a nie wyłącznie w pierwszym roku po powstaniu straty. Decyzja o wyborze roku powinna odpowiadać rzeczywistemu dochodowi kapitałowemu i terminowi wygaśnięcia prawa do odliczenia.
Najczęstszy błąd polega na traktowaniu kwoty 5 000 000 zł jako niezależnego, dodatkowego odliczenia. To maksymalna kwota jednorazowego odliczenia straty w jednym roku, a nie kwota dostępna obok limitu 50% tej samej straty. Po wykorzystaniu wariantu jednorazowego pozostała strata nadal podlega zasadom dotyczącym pozostałych lat.
Od jakiego dochodu można odliczyć stratę
Odliczenie straty kapitałowej jest możliwe wyłącznie od dochodu lub przychodu z tego samego źródła przychodów. Nie można swobodnie kompensować straty z PIT-38 z dochodami z innych źródeł, nawet jeśli w tym samym roku podatnik uzyskał przychody podlegające opodatkowaniu.
Ministerstwo Finansów wskazuje, że sprzedaż akcji i umorzenie jednostek uczestnictwa w funduszach kapitałowych są zaliczane do tego samego źródła przychodów i rozliczane w PIT-38. W konsekwencji strata ze sprzedaży akcji może pomniejszyć dochód z umorzenia jednostek uczestnictwa w funduszu kapitałowym.
Nie oznacza to jednak, że strata ze sprzedaży akcji może zostać odliczona od odsetek jako odrębnego źródła przychodów. Najpierw trzeba ustalić rodzaj przychodu, a następnie sprawdzić, czy mieści się on w tym samym źródle co strata. Wątpliwości dotyczące wyboru produktu inwestycyjnego, w tym porównania kosztów, handlu i zarządzania, nie zmieniają tej zasady; pomocne może być zestawienie fundusz czy ETF.
W praktyce oznacza to, że dokumenty dotyczące transakcji trzeba analizować łącznie z informacją o ich kwalifikacji podatkowej. Sama nazwa inwestycji nie przesądza jeszcze o możliwości kompensaty. Decydujące jest przypisanie przychodu i straty do tego samego źródła oraz zachowanie limitu obowiązującego w danym roku.
Gdzie wykazać odliczenie w PIT-38
W broszurze informacyjnej do PIT-38 za 2025 r. odliczenie strat z lat ubiegłych wykazuje się w pozycji 30. Kwota wpisana w tej pozycji nie może przekroczyć dochodu wykazanego w pozycji 28. To ograniczenie działa niezależnie od tego, czy podatnik korzysta ze standardowego rozłożenia straty, czy z jednorazowego odliczenia.
Przed wypełnieniem pozycji 30 trzeba ustalić, z którego roku pochodzi strata, ile wynosiła pierwotnie oraz jaka jej część została już wykorzystana. Następnie należy sprawdzić, czy bieżący dochód z właściwego źródła pozwala na odliczenie wybranej kwoty. Wpisanie kwoty wyższej niż dochód z pozycji 28 byłoby niezgodne z zasadą rozliczenia.
Warto również zachować dokumenty pozwalające odtworzyć historię odliczeń w całym 5-letnim okresie. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w której strata jest rozliczana częściowo w kilku latach albo po jednorazowym odliczeniu pozostaje jeszcze niewykorzystana część.
Przepisy podatkowe i formularze mogą się zmieniać; przed złożeniem PIT-38 sprawdź wersję formularza i stan prawny właściwy dla rozliczanego roku, a w przypadku nietypowych transakcji skonsultuj doradcę podatkowego.
Zobacz też: konto maklerskie opłaty.
Najczęstsze pytania
Przez ile lat można rozliczać stratę giełdową?
Przez 5 kolejnych lat podatkowych następujących po roku, w którym powstała strata. Po upływie tego okresu niewykorzystana część przepada.
Ile straty można odliczyć w jednym roku?
W zwykłym wariancie maksymalnie 50% pierwotnej straty. Alternatywnie można skorzystać z jednorazowego odliczenia do 5 000 000 zł w jednym z 5 kolejnych lat.
Czy stratę z akcji można odliczyć od odsetek?
Nie od odsetek jako odrębnego źródła przychodów. W PIT-38 strata ze sprzedaży akcji może natomiast pomniejszyć dochód z umorzenia jednostek uczestnictwa w funduszu kapitałowym, ponieważ Ministerstwo Finansów zalicza te przychody do tego samego źródła.
Czy stratę trzeba odliczyć w pierwszym możliwym roku?
Nie. Można wybrać rok odliczenia w ramach 5-letniego okresu, ale trzeba zachować ustawowe limity i nie można odliczyć więcej niż osiągnięty dochód.
Źródła
- Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych — Sejm RP, ISAP, 2026, Dz.U. 2026 poz. 592
- Broszura informacyjna do zeznania PIT-38 za rok podatkowy 2025 — Ministerstwo Finansów, 2025, broszura PIT-38 za 2025 r.
- Odliczenie straty PIT — Ministerstwo Finansów, 2026, serwis podatki.gov.pl, aktualizacja 16.10.2026
- Zbycie jednostek uczestnictwa w funduszu kapitałowym — Ministerstwo Finansów, 2026, serwis podatki.gov.pl
Tekst został utworzony przy pomocy sztucznej inteligencji (modeli językowych).
Czy ten poradnik był pomocny? Oceń go:
Ten artykuł nie ma jeszcze ocen.
