Usunięcie współkredytobiorcy wymaga zgody banku i ponownej oceny osoby, która ma pozostać przy kredycie. Rozwód, prywatne porozumienie ani wyrok sądu rodzinnego nie zmieniają samodzielnie umowy. Skuteczne odłączenie od kredytu następuje dopiero po pisemnej zmianie zobowiązania, zwykle w formie aneksu kredytowego.
Czy prywatne ustalenie albo rozwód usuwa współkredytobiorcę z umowy?
Nie. Porozumienie byłych małżonków może określać, kto ma spłacać raty, podobnie jak wyrok rozwodowy może regulować rozliczenia między nimi, ale bank nie jest przez to automatycznie związany. Jeżeli umowa kredytowa nie została zmieniona, wobec banku nadal obowiązuje jej dotychczasowa treść.
Przy odpowiedzialności solidarnej bank może żądać całości albo części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego osobno. Zgodnie z art. 366 § 1–2 Kodeksu cywilnego wszyscy dłużnicy pozostają zobowiązani aż do całkowitego zaspokojenia wierzyciela. Oznacza to, że rozpoczęcie rozmów o usunięciu jednej osoby nie kończy jej odpowiedzialności.
Także ustalenie, że od konkretnej daty raty płaci wyłącznie jedna osoba, nie jest dla banku tym samym co przejęcie kredytu przez jedną osobę. Do czasu formalnej zmiany umowy bank może kierować roszczenia zgodnie z jej zapisami. W praktyce trzeba więc odróżnić rozliczenie między kredytobiorcami od zwolnienia jednej osoby wobec banku.
Na czym polega odłączenie od kredytu?
Odłączenie od kredytu polega na zmianie zakresu odpowiedzialności dłużników. Najczęściej jedna osoba występuje z umowy, a druga pozostaje jedynym kredytobiorcą i przejmuje dalszą spłatę. Bank musi jednak sprawdzić, czy taka konstrukcja nie zwiększa nadmiernie ryzyka niewykonania zobowiązania.
Więcej na ten temat: poręczenie kredytu
Art. 519 § 2 Kodeksu cywilnego przewiduje, że przejęcie długu może nastąpić przez umowę między dotychczasowym dłużnikiem a osobą trzecią za zgodą wierzyciela albo przez umowę między wierzycielem a osobą trzecią za zgodą dłużnika. W przypadku kredytu wierzycielem jest bank, dlatego bez jego zgody nie dochodzi do skutecznego przejęcia długu.
Art. 522 Kodeksu cywilnego wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności zarówno dla umowy o przejęcie długu, jak i dla zgody wierzyciela. Z tego powodu ustna akceptacja pracownika oddziału, wiadomość e-mail bez właściwego dokumentu lub samo przyjęcie rat od jednej osoby nie powinny być traktowane jako zwolnienie współkredytobiorcy.
Przed złożeniem wniosku warto uporządkować dokumenty związane z bieżącą obsługą kredytu, ponieważ bank może żądać informacji i dokumentów potrzebnych do oceny sytuacji finansowej i gospodarczej oraz kontroli wykorzystania i spłaty kredytu.
Etap 1: wniosek i dokumenty
Procedurę rozpoczyna wniosek o przejęcie długu, odłączenie od kredytu albo zmianę umowy. Nazwa formularza zależy od banku, ale jego cel jest podobny: wskazanie osoby, która ma zostać zwolniona, oraz osoby mającej samodzielnie kontynuować spłatę.
Bank może zażądać dokumentów dotyczących dochodów, zatrudnienia, innych zobowiązań, kosztów utrzymania i sytuacji majątkowej. Może również poprosić o informacje o zabezpieczeniu kredytu, nieruchomości, ubezpieczeniu albo aktualizacji danych właścicieli. Zakres zależy od konkretnej umowy i procedury bankowej.
Podstawę żądania informacji stanowi art. 74 Prawa bankowego. W czasie obowiązywania umowy kredytobiorca ma obowiązek, na żądanie banku, przedstawić informacje i dokumenty potrzebne do oceny sytuacji finansowej i gospodarczej oraz kontroli wykorzystania i spłaty kredytu.
Wniosek nie zwalnia współkredytobiorcy z długu. Do czasu wydania decyzji i zawarcia skutecznej zmiany umowy obie osoby pozostają związane dotychczasowymi obowiązkami. Dlatego należy nadal pilnować rat, nawet gdy strony ustaliły między sobą, kto faktycznie przekazuje środki.
Etap 2: ponowna ocena zdolności kredytowej
Bank sprawdza, czy osoba pozostająca przy kredycie może samodzielnie regulować raty. Bank może żądać dokumentów dotyczących dochodów, zobowiązań, wydatków oraz innych informacji potrzebnych do ponownej oceny sytuacji finansowej. Ocena może obejmować również to, czy po zmianie liczby dłużników zabezpieczenie nadal odpowiada poziomowi ryzyka. Przykładowa opłata za ocenę sytuacji ekonomiczno-finansowej lub zdolności kredytowej wynosi od 50,00 zł do 500,00 zł.
Ważne jest aktualne saldo zadłużenia i wysokość przyszłych obciążeń, a nie tylko rata płacona w dniu składania wniosku. Pomocne może być sprawdzenie, jak po zmianie wygląda harmonogram spłaty kredytu, w tym kapitał, odsetki i saldo zadłużenia.
Po analizie bank może zaakceptować przejęcie kredytu przez jedną osobę, wyrazić zgodę pod dodatkowymi warunkami albo odmówić. Warunkiem może być na przykład zmiana zabezpieczenia lub przeprowadzenie innej czynności wymaganej przez bank. Sam fakt terminowego regulowania rat nie gwarantuje zgody na usunięcie współkredytobiorcy.
Jeżeli kredyt jest zabezpieczony, trzeba sprawdzić, czy planowana zmiana wpływa na zakres lub utrzymanie zabezpieczenia. Zwolnienie współkredytobiorcy nie musi automatycznie oznaczać usunięcia wszystkich pozostałych zabezpieczeń.
Etap 3: decyzja i aneks kredytowy
Po pozytywnej ocenie bank przygotowuje dokument zmieniający umowę. Najczęściej jest to aneks kredytowy, w którym wskazuje się nowy skład kredytobiorców, datę wejścia zmiany w życie oraz zakres odpowiedzialności osoby występującej z umowy. Dokument powinien jasno określać, czy zwolnienie dotyczy całego przyszłego długu, czy tylko określonych obowiązków. Przykładowa opłata za przygotowanie dokumentacji dotyczącej zmiany warunków umowy wynosi od 50,00 zł do 200,00 zł za każdą dyspozycję.
Dopiero podpisanie ważnego dokumentu i spełnienie wskazanych w nim warunków powoduje zmianę sytuacji wobec banku. Sam wniosek, decyzja wstępna albo ustne zapewnienie o akceptacji nie wystarczają. Trzeba sprawdzić, czy aneks został podpisany przez wszystkie wymagane osoby oraz czy bank wskazał datę jego obowiązywania.
W razie odmowy pozostają rozwiązania zależne od sytuacji, między innymi utrzymanie dotychczasowej umowy, refinansowanie albo wcześniejsza spłata. Bank nie ma obowiązku zgodzić się na odłączenie, jeżeli po ponownej ocenie uzna, że jedna osoba nie zapewnia wystarczającej zdolności lub zabezpieczenia.
Zmiana składu dłużników nie jest tym samym co zmiana terminu raty kredytu. Jeżeli strony chcą jednocześnie zmienić dzień płatności, okres spłaty albo inne warunki, powinny sprawdzić, czy bank wymaga dodatkowego wniosku lub odrębnego aneksu.
Opłaty i zmiana zabezpieczeń
Opłaty wynikają z taryfy konkretnego banku i rodzaju wykonywanej czynności. W taryfie Banku Spółdzielczego w Pucku, obowiązującej od 1 września 2024 r., przygotowanie dokumentacji dotyczącej zmiany warunków umowy, z wyłączeniem zmiany warunków spłaty należności lub prolongaty, kosztuje od 50,00 zł do 200,00 zł za każdą dyspozycję.
Ta sama taryfa przewiduje od 50,00 zł do 500,00 zł za sporządzenie na wniosek klienta oceny jego sytuacji ekonomiczno-finansowej lub zdolności kredytowej. Jeżeli potrzebny jest duplikat umowy, aneksu albo innego dokumentu, opłata wynosi 70,00 zł za każdą dyspozycję.
| Etap | Dokument lub czynność | Możliwa opłata | Skutek dla odpowiedzialności |
|---|---|---|---|
| 1. Ustalenia między kredytobiorcami | Porozumienie lub wyrok rozwodowy | Brak automatycznej zmiany umowy bankowej | Wobec banku obie osoby nadal pozostają dłużnikami, jeżeli umowa nie została zmieniona. |
| 2. Wniosek do banku | Wniosek o przejęcie długu, odłączenie od kredytu lub zmianę umowy | Bank może stosować opłatę za rozpatrzenie lub przygotowanie dokumentacji; przykładowo 50,00–200,00 zł za dyspozycję | Rozpoczęcie procedury nie zwalnia współkredytobiorcy z długu. |
| 3. Ponowna ocena | Dokumenty dochodowe, informacje o zobowiązaniach i wydatkach oraz dokumenty dotyczące zabezpieczenia, zgodnie z wymaganiami banku | Przykładowo 50,00–500,00 zł za ocenę sytuacji ekonomiczno-finansowej lub zdolności kredytowej | Do czasu decyzji banku odpowiedzialność pozostaje bez zmian. |
| 4. Decyzja banku i aneks | Pisemna zgoda banku oraz aneks do umowy | Opłata wynika z taryfy konkretnego banku; w przytoczonej taryfie przygotowanie dokumentacji zmiany warunków kosztuje 50,00–200,00 zł | Dopiero skuteczny aneks lub inna ważna pisemna czynność zwalniająca zmienia zakres odpowiedzialności wobec banku. |
| 5. Zmiana zabezpieczeń i dokumentów | Ewentualne aneksy do zabezpieczeń, pełnomocnictwa, aktualizacja danych lub dokumentów nieruchomości | Zależna od rodzaju zabezpieczenia i taryfy banku | Po skutecznym zwolnieniu były współkredytobiorca nie odpowiada za przyszłe zobowiązania na zasadach określonych w aneksie; wcześniejsze rozliczenia wymagają sprawdzenia treści dokumentów. |
Kwoty 50,00–200,00 zł oraz 50,00–500,00 zł są przykładami z taryfy Banku Spółdzielczego w Pucku obowiązującej od 1 września 2024 r.; nie są cennikiem każdego banku. Ostateczny skutek zależy od treści podpisanego aneksu i ewentualnych zmian zabezpieczeń.
Co sprawdzić po podpisaniu aneksu?
Po podpisaniu dokumentu należy sprawdzić datę wejścia w życie, dokładne oznaczenie osoby zwolnionej oraz zakres zwolnienia. Szczególne znaczenie ma zapis dotyczący zaległości powstałych przed aneksem, ponieważ strony powinny wiedzieć, czy dokument obejmuje wyłącznie przyszłe zobowiązania, czy także wcześniejsze rozliczenia. Warto zachować podpisany aneks, w tym jego kopię lub duplikat, którego przygotowanie w przytoczonej taryfie kosztuje 70,00 zł za każdą dyspozycję.
Warto zweryfikować również, czy bank zaktualizował zabezpieczenia, ubezpieczenie, pełnomocnictwa, dane nieruchomości i dane kontaktowe. Należy zachować podpisany aneks oraz potwierdzenie wykonania czynności wymaganych przez bank. Jeżeli zmiana dotyczy hipoteki lub innego zabezpieczenia, skuteczność poszczególnych czynności może zależeć od dodatkowych dokumentów.
Artykuł ma charakter informacyjny; o skuteczności zwolnienia z długu decydują dokumenty bankowe i konkretna umowa, a w sprawie rodzinnej lub sporze z bankiem potrzebna może być indywidualna konsultacja z prawnikiem albo doradcą kredytowym.
Czytaj również: zaświadczenie o spłacie kredytu.
Najczęstsze pytania
Czy bank musi zgodzić się na odłączenie kredytobiorcy?
Nie. Przejęcie długu wymaga zgody wierzyciela, czyli banku. Bank może odmówić, jeżeli po usunięciu współkredytobiorcy oceni ryzyko lub zdolność kredytową jako niewystarczające — art. 519 § 2 Kodeksu cywilnego.
Czy rozwód usuwa odpowiedzialność za kredyt?
Nie automatycznie. Rozwód może regulować rozliczenia między byłymi małżonkami, ale nie zmienia sam przez się umowy kredytowej zawartej z bankiem. Do czasu skutecznej zmiany umowy bank może kierować roszczenia zgodnie z jej treścią.
Jakie opłaty może mieć aneks?
Zależy to od taryfy i rodzaju czynności. Przykładowa taryfa Banku Spółdzielczego w Pucku przewiduje 50,00–200,00 zł za przygotowanie dokumentacji dotyczącej zmiany warunków umowy oraz 50,00–500,00 zł za ocenę sytuacji ekonomiczno-finansowej lub zdolności kredytowej. Może dojść koszt zmian zabezpieczeń lub dokumentów.
Źródła
- Kodeks cywilny — tekst jednolity, Dz.U. 2025 poz. 1071 — Sejm Rzeczypospolitej Polskiej / ISAP, 2025, art. 366, 519–522
- Prawo bankowe — tekst jednolity, Dz.U. 2024 poz. 1646 — Sejm Rzeczypospolitej Polskiej / ISAP, 2024, art. 69, 74–75
- Taryfa prowizji i opłat pobieranych przez Bank Spółdzielczy w Pucku — Bank Spółdzielczy w Pucku, 2024, taryfa kredytowa obowiązująca od 1 września 2024 r.
Tekst został utworzony przy pomocy sztucznej inteligencji (modeli językowych).
Czy ten poradnik był pomocny? Oceń go:
Ten artykuł nie ma jeszcze ocen.
